Wzmocnienie szlachty

Było w każdym razie już jasne, że następca Zygmunta nie będzie mógł tak jak on sprawować silnej władzy, narzucać swej woli szlacheckiej większości nie narażając się na wielki bunt. Taki stan rzeczy był jednym z największych błędów zygmuntowskiej polityki: pierwszy z polskich Wazów nie doprowadził, niestety, do prawnego usankcjonowania silnej władzy królewskiej. Owszem, dążył do tego, ale rokosz szlachecki pod wodzą Zebrzydowskiego i błędne postępowanie króla z rokoszanami nie pozwoliły wzmocnić władzy centralnej. Na sejmie poruszano także bardzo ważne kwestie religijne. Doszło do silnego sporu pomiędzy prawosławnymi a unitami, który został zresztą dość pomyślnie zakończony w dużej mierze dzięki interwencji samego Władysława. O wiele gorzej szło szlachcie z innym sporem religijnej poniekąd natury, a mianowicie z ograniczeniem - bądź nie - wpływu duchownych na życie państwa. Zaproponowano bowiem by zabronić im nabywać dóbr ziemskich. W końcu doszło jednak do stosunkowego porozumienia, nie na tyle jednak poważnego, by rzeczywiście rozwiązało problem. Najgorsza jednak walka, co nie dziwi, rozegrała się w kwestii tolerancji religijnej, w której to, jak zwykle, katolicy nie mogli dojść do porozumienia z protestantami.